Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları

Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları

Çay denilince akla ilk gelen, işlenmiş(yan fermente: oolong, tam fermente: siyah çay) ya da işlenmemiş (yeşil çay) çay bitkisinin (Camellia sinesis L) sıcak suyla demleme metodu ile hazır hale getirilmiş aromalı sıcak içeceğidir. Bunun haricinde kalan bitkilerden hazırlananlar için genellikle ”bitki çayı” ifadesini kullanmaktayız.

Çayın bulunmasına dair en çok anlatıla gelmiş hikayesi, MÖ 2700lerde hüküm sürmüş Çin İmparatoru Shen-Nung’un sarayın bahçesinde içinde su kaynayan bir kazanın içerisine çevredeki bitkilerden rüzgarla uçarak gelen yaprakların düşüp suyun rengini değiştirmesiyle dikkatini çekmesi ve tadına bakması ile hoşuna gitmesi şeklindedir.

Bitkiler tarih boyunca tedavi amaçlı kullanılmışlardır ve çay, bilinen en eski ve en basit ilaç uygulama şekillerinden biridir. Avantajı, sıcak suda çabuk çözünen faydalı kimyasalların ağızdan başlayarak sindirim sisteminde kolay emilimidir. Bitki çaylarının etkilerini ise yine de mucizevi olarak değerlendirmek yanlış olur. Faydaları içerisinde bulunan fitokimyasal bileşenler, vitamin ve minerallerden gelmektedir. Bu fayda kullanım miktarı ve sıklıkları ile de ilgilidir. Ayrıca bir bitki yalnızca tek bir fitokimyasal içermediğinden tek yönlü bir faydadan söz etmek yanlış olacağı gibi farklı karışımların toksit, zararlı etki göstermeyeceğini söylemek de yanlış olacaktır. Her bitkinin yapısındaki farklı bileşenler suda çözünmeyebileceğinden her bitkinin çayı da yapılmaz.

fft99_mf2406509-300x288 Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları  Yeşil Çay

Yüksek antioksidan içeriği yönüyle kalp-damar hastalıkları ve kansere karşı koruyucu etki gösterdiği bildirilmektedir. Ayrıca yapısında bulunan EGCG (epigallokateşin galat) nin yağ metabolizmasını hızlandırdığını ve dolayısıyla şişmanlamayı önleyici etki gösterdiği bildirilmiştir.

sinameki3-300x198 Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları  Sinameki Yaprağı

Kabızlığa karşı etkilidir. Bu etki kalın bağırsakta su ve elektrolit emilimini azaltarak bağırsak içeriğinin hacmini ve dolayısıyla basıncı arttırmak suretiyle simülan müshil etki göstererek sağlar. Fakat sık kullanımda bağırsakta tahrişe ve tembelliğe neden olabilmektedir.

389413-300x167 Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları  Ekinezya

Üst solunum yolu enfeksiyonlarında koruyucu ve tedavide yardımcı olarak kullanılır. Ayrıca uçuk virüsü gibi virüsleri de öldürdüğü bildirilmiştir.

Ada-çayının-faydaları1-300x152 Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları  Adaçayı 

Hazımsızlık şikayetlerinde ve iştah kaybında yararlanılmaktadır. Ağız ve boğaz enfeksiyonlarında ve yangılarında etkilidir.

ihlamur2-300x208 Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları  Ihlamur Çiçeği

Soğuk algınlığında şikayetleri hafifletici, terletici ve balgam söktürücü, yangı ve ağrı giderici olarak kullanılmaktadır. Öksürük şikayetlerini de hafifletir.

mate_4-300x177 Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları  Mate

Zihinsel ve fiziksel yorgunluklarda, yapısındaki kafein ve klorojenik asit nedeniyle uyarıcı etki gösterir.

Haber2-300x152 Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları  Sarı Kantaron 

Hafif ve orta dereceli depresyonlarda kullanılır.

zencefil7-300x199 Bitki Çaylarının Yararları ve Dozları  Zencefil 

Taşıt tutması, hamilelikte yaşanan sabah bulantıları ve kemoterapi gören hastalarda ilaçların yol açtığı bulantılarda önleyici etkileri bulunmaktadır. Safra arttırıcı etkisi ile yağlı öğünlerden sonra tüketimi sindirime yardımcı olur. Limon ve ballı çayı soğuk algınlıkları ve boğaz ağrılarında etkilidir.

Tekrar hatırlatmak gerekir ki bitki çaylarını kesin tedavi edici olarak görmemeli, uzman tavsiye ve tedavisi yanında yardımcı olarak değerlendirilmelidir. Dozu aşmak ilacı zehire çevirir.

Rumeli Sağlık

Diyetisyen Dr. N.Emre KOYUNLU’nun                                                                                                                                                                                             yazısından alıntıdır.

 

Bir Yorum Bırak

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.